Vaterland / Ojcowizna. Dom. Tożsamość jest kontynuacją – rozszerzeniem pracy stypendialnej z 2023 roku pt. Ligockie repozytorium pieśni ludowej i z 2024 pt. Ligockie pory roku – dźwiękowy kalendarz. Razem tworzą swoisty tryptyk ligocki. To spojrzenie na Ligotę Prószkowską do 1945 roku (wówczas Ellguth Proskau do sierpnia 1936 i jako Frei Proskau do końca wojny) i po 1945 roku oczami dzieci przedwojennych mieszkańców. Ustnego przekazu gwarą śląską tego co przekazali im rodzice, doświadczały w swoim dzieciństwie i w młodości, jak pojmują tożsamość. Zmiany granic, repatriacji tych, którzy zostali oraz pamięci o tych, którzy wyjechali na zachód, zniknęli w wojennej zawierusze. Odnajdywania się w nowej rzeczywistości. Świadomie odrzucając ocenę historyczną systemów politycznych, brunatnego i czerwonego totalitaryzmu.
Ligota Prószkowska w 1945 roku miała wiele szczęścia i nie doświadczyła aż tak działań wojennych, wysiedleń, wypędzeń, gwałtów itp. które współcześnie określamy mianem 'tragedii górnośląskiej' jak m.in. pobliskie Boguszyce. Stąd można mówić o ciągłości międzypokoleniowej i historycznej. Takim spoiwem była i jest m.in. gwara śląską, której używali zarówno rodzice Informatorek jak i używają one same, obrzędy, tradycje i przede wszystkim pamięć o dawnym domu, pielęgnacja obecnego. Tożsamość jest budowana wielopokoleniowo. Tożsamość budujemy sami w sobie. Dorastamy do niej. Jest niczym szlachetność, której nikt nas nie nauczy. Kształtujemy ją sami w sobie.
Vaterland / Ojcowizna. Dom. Tożsamość jest rejestracją audio w celu archiwizacji i zachowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego Śląska Opolskiego na przykładzie Ligoty Prószkowskiej – małej ojczyzny z długą historią, nie zawsze pozytywną. Dobra, które nie jest dane na wieczność. Dobra, które trzeba pielęgnować.
Założenie projektu w formie rejestracji i archiwizacji wydaje się formą najlepszą, bowiem translacja wypowiedzi w formie pisanej, przepisanych wypowiedzi z rejestracji nie oddaje autentyczności jak akcent, melodyka gwary ani poznania jej naturalnego brzmienia. Odwiedzający stronę mogą się zapoznać z jej brzmieniem. Zarejestrowany materiał nie jest przetwarzany w jakikolwiek sposób mogący modyfikować jego autentyczność.
Rejestracja odbyła się w Ligockim Młynie, w tym samym miejscu, w którym były rejestrowane dwie wcześniejsze części za co Właścicielom Ligockiego Młyna dziękuję bardzo!
Informatorkami są członkinie Ligockich Wrzosów z Ligoty Prószkowskiej – zespołu śpiewaczego wykonującego autentyczne pieśni a cappella, działającego nieprzerwanie od ponad 20 lat (jubileusz działalności w marcu 2024 roku), mówiące na co dzień gwarą. Dziękuję im bardzo za wypowiedzi i poświęcony czas.
Przemysław Ślusarczyk